Ethereum và cách tiếp cận tam đề blockchain năm 2026

Ngày 2026-01-06, Ethereum tiếp tục là hạ tầng hợp đồng thông minh cốt lõi của thị trường tài sản số, phục vụ DeFi, NFT, trò chơi và nhiều ứng dụng doanh nghiệp. Bài viết phân tích cách Ethereum tiếp cận tam đề blockchain, tức cân bằng phi tập trung, bảo mật và thông lượng, thông qua kiến trúc module sau The Merge, rollup L2, PeerDAS, ZK-EVM, ePBS và các điều chỉnh về gas, trạng thái mạng trong giai đoạn 2026 đến 2028. Đồng thời, nội dung đưa ra góc nhìn cho nhà giao dịch về cơ chế, rủi ro và cách tận dụng công cụ giao dịch trên OKX.

Ngày 4-1-2026, Vitalik Buterin công bố quan điểm rằng sự nâng cấp của mạng đã đưa Ethereum tới lời giải cho tam đề blockchain. Theo định hướng đó, việc bổ sung PeerDAS vào năm 2025 và ZK-EVM, dự kiến có mức sử dụng mạng trong năm 2026, cho thấy Ethereum đang tách rời khả năng mở rộng khỏi lớp đồng thuận mà không hy sinh tính phi tập trung hay bảo mật. Lập trình viên Ethereum lên kế hoạch 2026 đến 2028 cho việc điều chỉnh giá gas, cấu trúc trạng thái và các tinh chỉnh khác để hỗ trợ mức thông lượng cao hơn.

Ethereum ra mắt năm 2015 do Vitalik Buterin cùng cộng sự đề xuất, nhằm cung cấp một máy tính phi tập trung với ngôn ngữ hợp đồng thông minh để xây dựng các ứng dụng tài chính mở, thị trường NFT, trò chơi và nhiều kịch bản khác. Vấn đề cốt lõi Ethereum giải quyết là đưa khả năng lập trình vào blockchain, giúp tạo ra giao thức tự thực thi, minh bạch và có thể hợp thành.

Sau The Merge, Ethereum chuyển sang cơ chế đồng thuận bằng chứng cổ phần, tách rõ vai trò giữa lớp đồng thuận và lớp thực thi. Kiến trúc module sau The Merge đặt L1 làm nơi bảo mật và dữ liệu sẵn có, trong khi mở rộng thông lượng diễn ra ở L2 thông qua rollup. Rollup gói giao dịch, thực thi ngoài chuỗi rồi gửi bằng chứng về L1, giúp tăng thông lượng mà vẫn thừa hưởng bảo mật của L1. ZK-EVM, một lớp thực thi tương thích EVM với bằng chứng không kiến thức, giúp xác minh tính đúng đắn của tính toán nhanh và hiệu quả. PeerDAS, cơ chế lấy mẫu tính sẵn có dữ liệu qua mạng ngang hàng, mở đường cho dung lượng dữ liệu lớn hơn mà vẫn duy trì khả năng xác minh phân tán.

ePBS, tức cơ chế tách vai trò người đề xuất và người xây dựng khối được đưa vào lớp giao thức, giảm sự tập trung của hoạt động xây dựng khối và tác động của MEV, đồng thời nâng chất lượng thị trường khối. Theo định hướng năm 2026, Ethereum sẽ triển khai tăng lớn giới hạn gas độc lập với yêu cầu của ZK-EVM thông qua BALs và ePBS. Song song, việc “repricing” gas, thay đổi cấu trúc trạng thái và các điều chỉnh khác trong giai đoạn 2026 đến 2028 nhằm làm cho mức thông lượng cao hơn bền vững, không đánh đổi bảo mật hay phi tập trung.

Các mốc được cộng đồng biết rộng rãi gồm The Merge chuyển sang bằng chứng cổ phần, cùng lộ trình phát triển hướng tới “modularity” và “rollup-centric”. Tuyên bố ngày 4-1-2026 của Buterin cho thấy niềm tin rằng sự kết hợp ZK-EVM và PeerDAS đã giải quyết bài toán mở rộng trên mạng. Điểm đáng lưu ý là Ethereum theo đuổi cách tách bạch chức năng, để L1 tối ưu an toàn và dữ liệu, L2 tối ưu thực thi. Thay vì đẩy toàn bộ mở rộng vào L1, Ethereum tận dụng cơ chế bằng chứng để giữ vững thuộc tính bảo mật.

Ethereum là nền tảng của nhiều giao thức DeFi như sàn giao dịch phi tập trung, cho vay thế chấp, quản trị DAO, phát hành tài sản tổng hợp. NFT và trò chơi on-chain khai thác khả năng hợp đồng thông minh để tạo ra quyền sở hữu số và mô hình kinh tế trong game. Với quy mô nhà phát triển lớn, công cụ phong phú và chuẩn ERC, Ethereum tiếp tục là điểm đến của dự án hạ tầng, ví, oracles, giải pháp bảo mật và các ứng dụng doanh nghiệp. Những cải tiến về mở rộng và bảo mật nhiều khả năng sẽ tác động đến cách các startup fintech vận hành quy trình như trả lương, đặc biệt ở châu Á, vì chi phí và độ tin cậy của hạ tầng là yếu tố then chốt khi chuyển giao giá trị on-chain.

OKX cung cấp nền tảng giao dịch linh hoạt cho người mới và nhà giao dịch chủ động.

Tính năng an toàn và minh bạch

Kinh nghiệm quản trị rủi ro

Việc nắm bắt thay đổi hạ tầng Ethereum như ePBS, PeerDAS và ZK-EVM giúp bạn hiểu bối cảnh chi phí, độ trễ và độ tin cậy, từ đó điều chỉnh cách đặt lệnh cho phù hợp.

Vốn hóa thị trường phản ánh tổng giá trị của nguồn cung lưu hành nhân với giá hiện tại, là thước đo định vị của tài sản so với phần còn lại của thị trường. Với ETH, vốn hóa lớn thường đi kèm thanh khoản sâu, nhiều cặp giao dịch và hệ sinh thái phong phú, giúp thực hiện lệnh khối lượng lớn hiệu quả hơn.

Lượng lưu hành là số token đang tự do lưu thông. Với cơ chế bằng chứng cổ phần, một phần ETH được staking bởi các validator, giảm nguồn cung lưu thông tại bất kỳ thời điểm nào. Cơ chế đốt phí giao dịch theo hướng EIP-1559 làm giảm nguồn cung ròng khi hoạt động mạng cao, tạo động lực cung cầu phụ thuộc vào mức sử dụng mạng. Khi các L2 rollup gia tăng hoạt động, tổng phí đốt trên L1 có thể thay đổi theo lượng dữ liệu và giao dịch được đăng lên chuỗi.

Khối lượng giao dịch trong 24 giờ biểu thị thanh khoản và mức độ hoạt động của thị trường. Khối lượng cao thường đi cùng spread hẹp và khả năng khớp lệnh lớn ổn định, trong khi khối lượng thấp có thể làm tăng trượt giá. Đối với ETH, khối lượng trên các sàn và các L2 ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả chiến lược giao ngay.

Lưu ý quan trọng: Các khái niệm và chỉ số giúp xây dựng khung phân tích, nhưng không bảo đảm hướng đi giá. Nhà giao dịch cần kết hợp phân tích on-chain, quan sát sổ lệnh, tin tức kỹ thuật và sự kiện nâng cấp mạng để có quyết định cân bằng rủi ro.